- تعیین منشأ درد با معاینه و رادیوگرافی
- در صورت لزوم تخلیه یا باز کردن کانال برای تسکین اولیه
- بررسی گزینه‌های چسباندن قطعه شکسته، عصبکشی، اصلاح پرکردگی یا کشیدن دندان
- ارزیابی اولیه با واتساپ و تلفن در ساعت‌های کاری
پاسخ کوتاه: در دنداندرد اورژانسی کارهایی که در خانه انجام میشود فقط برای تسکین موقت است: شست‌وشوی دهان با آب ولرم، کمپرس سرد از بیرون و پرهیز از غذای سفت. حتی اگر درد کم شود، منشأ آن باید با معاینه پیدا شود. اگر تورمی وجود دارد که نفس کشیدن یا بلع را دشوار میکند یا تب بالا هست، بدون انتظار برای کلینیک باید با 112 یا نزدیک‌ترین اورژانس تماس گرفت.
چه زمانی اورژانسی است؟
همه دندان‌دردها از نظر فوریت یکسان نیستند؛ اما بعضی علائم اجازه انتظار نمی‌دهند:
- دردی ضرباندار که خودبهخود شروع میشود و شب‌ها از خواب بیدار میکند
- واکنش طولانی‌مدت به گرما یا سرما
- درد تیز هنگام گاز زدن یا احساس «بلند بودن» دندان
- تورم، قرمزی، طعم بد یا یک نقطه کوچک چرک (فیستول) در لثه
- دندانی که شکسته، جابه‌جا شده یا کاملاً افتاده است
اینکه درد پس از مدتی خودبهخود کم شود به معنای رفع مشکل نیست. وقتی بافت عصبی زنده بودن خود را از دست میدهد ممکن است درد قطع شود، در حالی که التهاب نوک ریشه همچنان در استخوان پیشرفت میکند.
کارهایی که در ۲۴ ساعت نخست در خانه می‌توان کرد و کارهایی که نباید کرد
هدف این است که تا زمان معاینه در کلینیک، بدون بدتر کردن وضعیت، تسکین پیدا شود:
- دهان را به‌آرامی با آب ولرم شستوشو دهید. اگر باقی‌مانده غذایی گیر کرده است، آن را با نخ دندان به‌آرامی خارج کنید.
- از بیرون صورت کمپرس سرد بگذارید. در فواصل کوتاه و با پارچه پیچیده انجام شود؛ یخ مستقیماً روی پوست گذاشته نمی‌شود.
- با سر بالا بخوابید. حالت افقی میتواند ضرباندار بودن درد را بیشتر کند.
- مسکن را فقط به همان شکلی که پیش‌تر برای شما مناسب تشخیص داده شده و طبق دستور مصرف بخورید. کسانی که بیماری مزمن، مشکل معده یا کلیه دارند یا داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، ابتدا باید با پزشک مشورت کنند.
- از غذای سفت و بسیار داغ یا سرد در سمت دردناک پرهیز کنید.
کارهایی که نباید کرد، دست‌کم به همان اندازه مهم‌اند:
- آسپرین، قرص مسکن، ادکلن، الکل یا سرکه را روی دندان یا لثه نگذارید؛ در مخاط سوختگی ایجاد میکند.
- هنگام تورم کمپرس گرم نگذارید.
- خودتان سعی نکنید آبسه را سوراخ کنید یا فشار بدهید.
- آنتیبیوتیک باقی‌مانده در خانه را خودسرانه شروع نکنید؛ علائم را موقتاً می‌پوشاند، مشکل مقاومت ایجاد میکند و منشأ را برطرف نمیکند.
علل شایع و کارهایی که در کلینیک انجام میشود
در معاینه، علاوه بر دندان دردناک، دندان‌های مجاور، لثه و ناحیه فک نیز ارزیابی میشود؛ در صورت لزوم رادیوگرافی گرفته میشود. سپس ابتدا اقدامی تسکین‌دهنده برای رفع منشأ درد و بعد برنامه درمان ماندگار انجام میشود.
- پوسیدگی عمیق و التهاب پالپ: وقتی پوسیدگی به عصب نزدیک میشود، التهاب عصب دندان باعث درد میشود. در یافته‌های مناسب داخل دندان باز میشود تا فشار التهاب کم شود؛ سپس عصبکشی برنامه‌ریزی میشود.
- آبسه دندان: جمع شدن چرک در نوک ریشه یا اطراف لثه است. درمان بر منشأ عفونت متمرکز است: عصبکشی، تخلیه، درمان لثه یا کشیدن دندان در دندانی که قابل نجات نیست. آنتیبیوتیک در صورت نیاز با تصمیم دندانپزشک مصرف میشود؛ به‌تنهایی درمان نیست.
- دندان شکسته: شکستگی‌های کوچک مینا اغلب اورژانسی نیستند، اما اگر شکستگی به عاج یا عصب رسیده باشد باید همان روز ارزیابی شود. اگر قطعه شکسته حفظ شده است، آن را در شیر یا آب نمک نگه دارید و همراه بیاورید؛ در موارد مناسب دندانپزشک میتواند قطعه را دوباره بچسباند.
- مشکل پرکردگی یا روکش: درد هنگام گاز زدن پس از پرکردگی اغلب به‌دلیل بلند ماندن پرکردگی است و با یک تنظیم کوتاه برطرف میشود. درد هنگام گاز زدن که از چند روز بیشتر طول بکشد، ضرباندار شدن خودبهخودی یا افتادن پرکردگی نیاز به مراجعه برای کنترل دارد.
- درد پس از عصبکشی: در روزهای نخست حساسیت خفیف مورد انتظار است و بهتدریج کم میشود. اگر درد، تورم یا تب افزایش پیدا کند، کانال دوباره ارزیابی میشود.
- درد پس از کشیدن دندان: دردی که چند روز پس از کشیدن رو به افزایش است، همراه با بوی بد یا طعم بد در دهان، نشان میدهد ممکن است در بهبودی حفره مشکلی وجود داشته باشد؛ کنترل لازم است.
اینکه پس از معاینه چه کاری انجام شود به یافته‌ها بستگی دارد؛ در بعضی موارد یک اقدام تسکین‌دهنده در یک جلسه کافی است و در بعضی دیگر درمان در چند مرحله تکمیل میشود. اینکه دندان قابل نجات است یا نه با معاینه و رادیوگرافی مشخص میشود؛ در دندان‌های غیرقابل نجات، کشیدن و پس از آن راه‌حل‌های جایگزین دندان از دست رفته مانند ایمپلنت جداگانه بررسی میشود.
ضربه به دندان در کودکان
وقتی کودک زمین می‌خورد یا ضربه می‌بیند، ابتدا آرام بمانید و روی ناحیه خونریزی‌دار با گاز تمیز به‌آرامی فشار بدهید. اگر دندان دائمی کاملاً از جا درآمده است، دندان را فقط از قسمت تاج بگیرید و به ریشه دست نزنید؛ اگر کثیف است، مدت کوتاهی با شیر یا سرم فیزیولوژی آبکشی کنید و نمالید. در صورت امکان سعی کنید آن را در جهت درست داخل حفره‌اش بگذارید؛ اگر نشد، آن را داخل شیر نگه دارید و فوراً مراجعه کنید؛ دقایق نخست بر نتیجه اثر دارد. دندان شیری در جایش گذاشته نمی‌شود، چون ریشه آن به جوانه دندان دائمی زیرش بسیار نزدیک است. چون تیره شدن، تورم لثه یا ناراحتی هنگام گاز زدن حتی هفته‌ها بعد ممکن است ظاهر شود، کنترل‌ها پس از ضربه ادامه پیدا میکند. برای جزئیات می‌توانید به صفحه دندانپزشکی کودکان مراجعه کنید.
چه زمانی 112 یا اورژانس؟
در شرایط زیر، نه کلینیک دندانپزشکی بلکه ابتدا اورژانس لازم است:
- دشواری در نفس کشیدن یا بلع
- تورمی که به گردن، کف دهان یا اطراف چشم گسترش پیدا میکند؛ بسته شدن چشم
- تب بالا، لرز، بی‌حالی
- ناتوانی در باز کردن دهان
- خونریزی که متوقف نمی‌شود
- پس از ضربه: تغییر سطح هوشیاری، بیهوشی، استفراغ مکرر، خونریزی از بینی یا گوش، اختلال دید
در این علائم منتظر پاسخ کلینیک نمانید؛ پس از اینکه وضعیت پایدار شد، درمان دندان برنامه‌ریزی میشود.
در کلینیک ما چگونه پیش می‌رویم؟
در Özel Denttek خدمات اورژانس ۲۴ ساعته و هفت‌روزه وجود ندارد. می‌توانید دوشنبه تا جمعه از ساعت ۰۹:۰۰ تا ۲۲:۰۰ و شنبه‌ها از ساعت ۰۹:۰۰ تا ۲۰:۰۰ با واتساپ یا تلفن پیام بدهید؛ علائم شما ارزیابی اولیه میشود و در اسرع وقت پاسخ داده میشود. برنامه‌ریزی نوبت پس از معاینه و بر اساس نیاز انجام میشود. در شرایط اورژانسی اگر جراحی یا عصبکشی لازم باشد، با دندانپزشک مربوط هماهنگ میشود.
برای بیماران خارج از کشور
بیمارانی که هنگام سفر دچار دنداندرد می‌شوند یا در یک سفر کوتاه به استانبول مشکلی پیدا می‌کنند، می‌توانند علائم خود و در صورت وجود رادیوگرافی یا سوابق درمانی‌شان را در ساعت‌های کاری برای ما بفرستند. برای اطلاعات درباره اقامت، ارتباط و روند کار می‌توانید به صفحه بیماران خارج از کشور مراجعه کنید.
نکاتی که باید رعایت شود
- قرص‌های مسکن، آسپرین، ادکلن یا الکل را روی دندان یا لثه نگذارید؛ در مخاط سوختگی ایجاد میکند.
- آنتیبیوتیک به‌تنهایی درمان نیست؛ تا وقتی منشأ عفونت برطرف نشود علائم برمی‌گردد. آنتیبیوتیک بدون نسخه یا باقی‌مانده مصرف نکنید.
- کم شدن درد به معنای رفع مشکل نیست؛ التهاب نوک ریشه ممکن است بدون علامت هم پیشرفت کند و معاینه لازم است.
- هنگام تورم کمپرس گرم نگذارید و خودتان سعی نکنید آبسه را سوراخ کنید یا فشار بدهید.
- در تورمی که نفس کشیدن یا بلع را دشوار میکند، تب بالا یا تغییر سطح هوشیاری پس از ضربه، بدون انتظار برای کلینیک با 112 یا اورژانس تماس بگیرید.
پرسش‌های متداول
اگر شب دنداندرد شروع شد چه کار کنم؟
دهان را با آب ولرم شستوشو دهید، از بیرون صورت کمپرس سرد بگذارید، سر را بالا نگه دارید و مسکن را فقط به همان شکلی که برایتان مناسب شناخته شده و طبق دستور مصرف بخورید. در اولین ساعت کاری روز بعد با واتساپ یا تلفن به ما پیام بدهید. اگر تورمی هست که نفس کشیدن را دشوار میکند یا تب بالا دارید، به اورژانس بروید.
درد خودبهخود تمام شد، باز هم باید مراجعه کنم؟
بله. وقتی بافت عصبی زنده بودن خود را از دست میدهد، درد ممکن است قطع شود؛ اما التهاب نوک ریشه میتواند در استخوان پیشرفت کند و پس از مدتی به شکل تورم یا آبسه برگردد. معاینه و رادیوگرافی این را نشان میدهد.
اگر آنتیبیوتیک مصرف کنم مشکل حل میشود؟
خیر. آنتیبیوتیک در بعضی موارد با تصمیم دندانپزشک بهعنوان درمان کمکی استفاده میشود، اما منشأ عفونت را برطرف نمیکند. درمان اصلی اقداماتی است که منشأ را هدف میگیرند، مانند عصبکشی، تخلیه، درمان لثه یا کشیدن دندان.
دندانم شکسته است، با قطعه چه کار کنم؟
قطعه را در شیر یا آب نمک نگه دارید و همراه بیاورید. در موارد مناسب دندانپزشک میتواند قطعه را دوباره بچسباند. اگر شکستگی به عصب رسیده باشد، ارزیابی در همان روز مهم است.
دندانم کاملاً افتاده است، چه کار کنم؟
اگر دندان دائمی است، فقط از قسمت تاج آن را بگیرید، به ریشه دست نزنید و اگر کثیف است، کوتاه با شیر یا سرم فیزیولوژی آبکشی کنید. در صورت امکان آن را در جهت درست داخل حفره بگذارید؛ اگر نشد، داخل شیر نگه دارید و فوراً مراجعه کنید. دندان‌های شیری در جایشان گذاشته نمی‌شوند.
درد پس از پرکردگی یا عصبکشی طبیعی است؟
حساسیت خفیف در روزهای نخست طبیعی است و بهتدریج کم میشود. اگر درد هنگام گاز زدن چند روز بیشتر طول بکشد، یا ضرباندار شدن خودبهخودی، تورم، تب یا طعم بد وجود داشته باشد، باید برای کنترل مراجعه کرد.
اطلاعات این وب‌سایت جنبه اطلاع‌رسانی دارد؛ برای تشخیص و درمان، معاینه توسط دندانپزشک لازم است.